خیلی از افراد بر این باورند که افزایش و کاهش وزن صرفاً به میزان کالری های مصرفی و نیروی اراده بستگی دارد.

امّا تحقیقات جدید در زمینۀ چاقی این طرز تفکر را زیر سوال برده است. امروزه دانشمندان می گویند که هورمونی به نام لپتین در این مسأله نقش عمده ای دارد.

امروزه باور بر این است که مقاومت به لپتین، یعنی وضعیتی که بدن شما به این هورمون پاسخ نمی دهد، یک عامل اصلی در افزایش چربی در انسان هاست.

ما در این مقاله هر چیزی را که نیاز است دربارۀ لپتین بدانید و اینکه چطور این هورمون در چاقی اثرگذار است را به شما توضیح خواهیم داد.

لپتین را بیشتر بشناسید – هورمونی که وزن بدن را تنظیم می کند

لپتین هورمونی است که توسط سلول های چربی بدن تولید می شود. و معمولاً به آن “هورمون سیری” یا “هورمون گرسنگی” گفته می شود.

مقصد اصلی لپتین در مغز قرار دارد. به خصوص ناحیه هیپوتالاموس.

لپتین- زمانی که به میزان کافی چربی ذخیره شده داشته باشید- به مغز شما اعلام می کند که نیازی به خوردن چیزی ندارید و می توانید با سرعت عادی کالری بسوزانید.

لپتین همچنین کارکردهای زیاد دیگری در ارتباط با تولید مثل، ایمنی و عملکرد مغز دارد.

اما نقش اصلی لپتین تنظیم انرژی در دراز مدت، شامل تعداد کالری هایی که دریافت و مصرف می کنید، و  همینطور اینکه چه مقدار چربی در بدن تان ذخیره می کنید می باشد.

سیستم لپتین برای حفظ انسان از گرسنگی و پرخوری تکامل یافته است، که هر دوی این حالت ها احتمال اینکه شما بتوانید در یک محیط طبیعی دوام بیاورید را کمتر می کنند.

امروزه لپتین در جلوگیری از گرسنگی کشیدن ما بسیار تأثیر گذار است. اما چیزی درون این مکانیزم که باید جلوی پرخوری ما را بگیرد به درستی عمل نمی کند.

خلاصه

لپتین هورمونی است که توسط سلول های چربی تولید می شود. نقش اصلی آن تنظیم ذخایر چربی بدن و اینکه شما چه مقدار کالری مصرف می کنید و می سوزانید است.

تأثیر لپتین بر روی مغز

لپتین توسط سلول های چربی بدن تولید می شود. هر چه چربی بیشتری در خود داشته باشند، لپتین بیشتری تولید می کنند.

لپتین توسط جریان خون به مغز منتقل می شود، که سیگنالی به هیپوتالاموس- بخشی از مغز که اینکه شما کی و چه مقدار غذا می خورید را کنترل می کند- می فرستد.

سلول های چربی با استفاده از لپتین به مغزتان اعلام می کنند که چه مقدار چربی در خود دارند. سطح بالای لپتین به مغز شما می گوید که مقادیر زیادی چربی ذخیره شده دارید، و سطح پایین آن به مغز تان اعلام می کند که ذخایر چربی تان کم هستند و نیاز به خوردن دارید.

زمانی که چیزی می خورید، چربی بدن تان بالا می رود، که منجر به بالا رفتن سطح لپتین شما می شود. در نتیجه کمتر می خورید و کالری بیشتری می سوزانید.

برعکس، زمانی که چیزی نمی خورید، چربی بدن تان کم می شود، که منجر به پایین آمدن سطح لپتین شما می شود. در این وضعیت بیشتر می خورید و کالری کمتری می سوزانید.

به این نوع سیستم، حلقه بازخوردی منفی گفته می شود؛ که شبیه به مکانیزم های کنترلی بسیاری از عملکردهای فیزیولوژیکی دیگر، مانند تنفس، دمای بدن و فشار خون است.

خلاصه

کارکرد اصلی لپتین ارسال سیگنالی است که به مغز شما می گوید که چه میزان چربی درون سلول های بدن شما ذخیره شده است.

مقاومت به لپتین چیست؟

افرادی که چاق هستند درون سلول های چربی شان مقادیر زیادی چربی دارند.

به دلیل اینکه سلول های چربی لپتین را به نسبت اندازه شان تولید می کنند، افرادی که چاق هستند میزان زیادی لپتین دارند.

با در نظر گرفتن روش اثر لپتین، بسیاری از افراد چاق طبیعتاً باید مصرف غذایشان محدود شود. به عبارت دیگر، مغز آن ها باید بداند که مقادیر زیادی انرژی ذخیره شده دارند.

اما ممکن است سیستم سیگنال دهی لپتین آن ها به درستی عمل نکند. از آنجا که احتمالاً مقادیر لپتین زیاد است، مغز متوجه این سیگنال ها نمی شود.

امروزه باور بر این است که این وضعیت- که به آن مقاومت به لپتین گفته می شود- یکی از عوامل اثرگذار در چاقی است.

زمانی که مغز شما سیگنال لپتین را دریافت نمی کند، به اشتباه فکر می کند که بدن تان در حالت گرسنگی قرار دارد- در حالی که بیش از حد نیاز انرژی ذخیره شده دارد.

این مسأله مغز شما را وا می دارد که رفتارش را تغییر دهد تا دوباره چربی به دست آورد. بنابراین هدف مغزتان این ها خواهد بود:

  • خوردن بیشتر: مغزتان فکر می کند که برای جلوگیری از گرسنگی باید چیزی بخورید.
  • کاهش انرژی مصرفی: در تلاش برای حفظ انرژی، مغزتان سطح انرژی شما را پایین می آورد و شما را وا می دارد که در حالت استراحت، کالری کمتری بسوزانید.

بنابراین بیشتر خوردن و کم تر تمرین کردن دلیل اصلی افزایش وزن نیست، بلکه احتمالاً نتیجۀ مقاومت به لپتین، که یک نقص هورمونی است، می باشد.

برای اکثر افرادی که با مقاومت به لپتین مشکل دارند، تلاش برای غلبه بر گرسنگی حاصل از لپتین تقریباً غیر ممکن است.

خلاصه

افرادی که چاق هستند مقادیر زیادی لپتین دارند، اما سیستم سیگنال دهی لپتین آن ها به علت وضعیتی به نام مقاومت به لپتین به درستی عمل نمی کند. مقاومت به لپتین می تواند موجب گرسنگی و کاهش میزان کالری هایی که می سوزانید شود.

تأثیر بر روی رژیم غذایی

مقاومت به لپتین می تواند یکی از دلایل شکست بسیاری از رژیم های بلند مدت برای کاهش وزن باشد.

اگر شما مقاوم به لپتین هستید، کم شدن تودۀ چربی در اثر کاهش وزن منجر به کاهش قابل توجه میزان لپتین تان می شود- اما الزاماً مغزتان مقاومت به لپتین اش را برعکس نمی کند.

وقتی لپتین پایین می رود، موجب گرسنگی، افزایش اشتها، کاهش انگیزه برای تمرین و کاهش یافتن کالری های سوزانده شده در حالت استراحت می شود.

در این حالت، مغزتان اینطور فکر می کند که شما گرسنه هستید و مکانیزم های قدرتمند مختلفی را برای به دست آوردن دوبارۀ آن چربی از دست رفته به کار می گیرد.

این مسأله یکی از دلایل اصلی یویو گونه بودن رژیم های غذایی بسیاری از افراد است- یعنی کاهش میزان قابل توجه وزن فقط برای اینکه کمی بعد دوباره آن را اضافه کنند.

خلاصه

زمانی که افراد چربی کم می کنند، مقدار لپتین شان به شکل قابل توجهی کاهش می یابد. مغز این را یک سیگنال گرسنگی تعبیر می کند و بیولوژی و رفتار شما را طوری تغییر می دهد که شما را مجبور به اضافه کردن مجدد چربی از دست رفته کند.

چه چیزی موجب مقاومت به لپتین می شود؟

چندین مکانیزم بالقوه مؤثر در مقاومت به لپتین شناسایی شده اند. که عبارتند از:

  • التهاب: سیگنال دهی التهابی در هیپوتالاموس شما یکی از دلایل اصلی مقاومت به لپتین، هم در انسان ها و هم در حیوانات، است.
  • اسیدهای چرب آزاد: داشتن مقادیر زیاد اسیدهای چرب آزاد در جریان خون می تواند متابولیت های چربی درون مغزتان را افزایش داده و مانع سیگنال دهی لپتین شود.
  • بالا بودن لپتین: به نظر می رسد که داشتن مقادیر بالای لپتین موجب مقاومت به لپتین می شود.

تأثیر اکثر این فاکتورها با چاقی بیشتر هم خواهد شد، به این معنا که ممکن است شما در طول زمان درون یک چرخۀ خطرناک افزایش وزن و مقاومت هر چه بیشتر به لپتین گیر کنید.

خلاصه

دلایل احتمالی مقاومت به لپتین شامل التهاب، اسید های چرب آزاد بالا و مقادیر بالای لپتین می باشد. تأثیر هر سه این ها با چاقی، بیشتر هم می شود.

آیا مقاومت به لپتین برعکس می شود؟

بهترین راه برای فهمیدن اینکه بفهمید که آیا مقاوم به لپتین هستید این است که در آینه نگاه کنید.

اگر چربی بدن زیادی، بخصوص در ناحیۀ شکم، دارید، پس به احتمال بسیار زیاد مقاوم به لپتین هستید.

اگر چه تئوری های زیادی وجود دارد، اما کاملاً روشن نیست که چطور می توان مقاومت به لپتین را معکوس کرد.

بعضی محققان بر این باورند که کاهش التهاب ناشی از رژیم غذایی می تواند به معکوس کردن مقاومت به لپتین کمک کند. تمرکز بر روی داشتن یک شیوۀ زندگی کاملاً سالم هم می تواند یک استراتژی مؤثر باشد.

کارهای مختلفی وجود دارد که شما می توانید انجام دهید:

  • از غذاهای فرآوری شده پرهیز کنید: غذاهایی که به میزان زیادی فرآوری شده اند می توانند سلامت روده شما را در معرض خطر قرار داده و موجب التهاب شوند.
  • فیبرهای محلول بخورید: خوردن فیبر محلول می تواند به بهبود سلامت رودۀ شما کمک کند و از شما در برابر چاقی محافظت کند.
  • تمرینات ورزشی داشته باشید: فعالیت بدنی می تواند به معکوس شدن مقاومت به لپتین کمک کند.
  • بخوابید: مشکلات لپتین با خواب بد ارتباط مستقیم دارند.
  • تریگلیسیریدتان را پایین بیاورید: داشتن تریگلیسیرید بالا می تواند از انتقال لپتین از خون به مغزتان جلوگیری کند. بهترین راه برای پایین آوردن تریگلیسیرید، کاهش میزان دریافت کربوهیدرات تان است.
  • پروتئین بخورید: خوردن مقادیر زیاد پروتئین می تواند موجب کاهش خود به خودی وزن شود، که احتمالاً در نتیجۀ بهبود حساسیت به لپتین است.

اگر چه روش ساده ای برای برطرف کردن مقاومت به لپتین وجود ندارد، اما می توان تغییرات بلند مدتی در شیوۀ زندگی ایجاد کرد که بتواند کیفیت زندگی تان را بهبود دهد.

خلاصه

به نظر می رسد که مقاومت به لپتین قابل عکس کردن باشد، که مستلزم تغییرات قابل توجهی در رژیم غذایی و سبک زندگی است.

جمع بندی

مقاومت به لپتین می تواند یکی از دلیل اصلی افزایش وزن و سختی در کم کردن آن باشد. بنابراین چاقی معمولاً در نتیجه حرص، تنبلی یا نبود اراده نیست.

نیروهای بیوشیمیایی و اجتماعی قدرتمندی هم وجود دارند که در این مسأله نقش دارند. بخصوص رژیم های غذایی غربی می توانند یک عامل اصلی برای چاقی باشند.

اگر نگران این هستید که مقاوم به لپتین باشید، کارهای زیادی وجود دارد که می توانید انجام دهید تا شیوۀ زندگی سالم تری داشته باشید- و احتمالاً بتوانید مقاومت به لپتین تان را بهبود دهید یا آن را معکوس کنید.

ارائه شده توسط تیم دوپامین
منبع: Healthline

تنها با ذکر منبع راضی به کپی کردن مطالب سایت دوپامین فیت هستیم

اشتراک گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

لطفاً دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید