یکی از رایج ترین مشکلاتی می باشد که ده درصد جمعیت جهان را تحت تاثیر قرار داده است. (1)

کلیه ها بسیار کوچک اما ارگانی با عملکردهای بسیار زیاد می باشد. کلیه ها مسئول فیلتر کردن ضایعات مواد غذایی ، تنظیم ترشح هورمون های مربوط به فشار خون ، تعادل جریانات در بدن ، تولید ادرار و بسیاری دیگر از وظایف ضروری هستند. (2)

عوامل متعددی باعث آسیب دیدن این ارگان حیاتی می‌ شوند. دیابت و فشار خون بالا رایج‌ ترین فاکتورهای ابتلا به بیماری‌ های کلیوی هستند. با این وجود چاقی ، دخانیات ، ژنتیک ، جنسیت و سن نیز باعث افزایش خطر ابتلا به بیماری‌ های کلیوی خواهند شد. (3)

قند خون کنترل نشده و فشار خون بالا باعث آسیب دیدن عروق کلیوی شده که باعث کاهش توانایی کلیه برای عملکرد در سطحی بهینه می شود. (4)

هنگامی که کلیه ها به درستی کار نکنند مواد زائد در خون ساخته می شوند که این مواد زائد از محصولات غذایی به دست می آیند. (5)

بنابراین برای افراد مبتلا به مشکلات کلیوی مهم است که از یک رژیم به خصوص پیروی کنند.

رژیم بیماری کلیوی

محدودیت های خوراکی با توجه به سطح آسیب دیدگی کلی متغیر خواهد بود. به عنوان مثال افرادی که در مراحل اولیه بیماری های کلیوی قرار دارند محدودیت های غذایی متفاوتی نسبت به افرادی تجربه می‌کنند که دچار نارسایی مزمن کلیه هستند. (67)

اگر بیماری های کلیوی دارید دکتر شما بهترین رژیم را با توجه به نیاز شما اتخاذ می کند. برای اغلب افرادی که بیماری کلیوی پیشرفته دارند بسیار مهم خواهد بود که یک تغییر رژیم مناسب کلیه دنبال کنند تا به کاهش مقدار ضایعات خون کمک کرده باشند.

این رژیم معمولاً با نام رژیم کلیوی شناخته می‌ شود. رژیم کلیوی باعث بالا رفتن عملکرد کلیه ها شده و در عین حال از صدمات پیشگیری می‌ کند. (8)

در حالی که محدودیت های غذایی متفاوت هستند اما اغلب توصیه می شود افراد مبتلا به بیماری های کلیوی مواد مغذی زیر را محدود کنند:

سدیم: سدیم در مواد خوراکی بسیار زیادی وجود دارد و بخش اصلی سازنده نمک است. کلیه های آسیب دیده قادر به فیلتر کردن سدیم اضافی نیستند که باعث می شود فشار خون بالا رود. اغلب توصیه می‌ شود که مقدار سدیم دریافتی را به کمتر از ۲۰۰۰ میلی گرم در روز برسانید. (910)

پتاسیم: پتاسیم نقش های حیاتی بسیار زیادی در بدن ایفا می کند اما آنهایی که مشکلات کلیوی دارند باید مقدار دریافت این ماده را محدود کرده تا از صدمات خطرناک فشار خون بالا در امان بمانند. در واقع توصیه می‌ شود که کمتر از ۲۰۰۰ میلی گرم در روز پتاسیم دریافت کنید. (1112)

فسفر: کلیه های آسیب دیده قادر به دفع فسفر اضافی نیستند. سطح بالای فسفر به بدن آسیب می‌ رساند بنابراین فسفر خوراکی باید در اغلب افراد بیمار کلیوی به ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ میلی گرم در روز محدود شود.

پروتئین دیگر ماده مغذی می باشد که افراد مبتلا به بیماری‌ های کلیوی باید آن را محدود کنند زیرا که ضایعات تولید شده از متابولیسم پروتئین قادر به پاکسازی توسط کلیه آسیب دیده نیستند. با این وجود افرادی که به نارسایی مزمن کلیه مبتلا هستند و تحت دیالیز قرار می گیرند به مقدار پروتئین بالاتری احتیاج دارند. (1516)

هر شخص مبتلا به بیماری‌ های کلیوی با فرد دیگر متفاوت است به همین خاطر باید درباره نیاز به مواد خوراکی خود باید با دکتر مشورت کنید. خوشبختانه انتخاب های سالم و خوشمزه بسیار زیادی وجود دارد که فسفر ، پتاسیم و سدیم پایینی دارند.

در اینجا ۱۹ ماده غذایی که برای افراد مبتلا به بیماری کلیوی بهترین هستند را آورده‌ ایم.

1.گل کلم

گل کلم یکی از سبزیجات مغزی می باشد که مواد مغذی بسیار زیادی از جمله ویتامین سی ، ویتامین آ و ویتامین های گروه ب را در خود دارد. همچنین گل کلم سرشار از ترکیبات ضد التهابی مانند ایندول بوده که منبع فوق العاده از فیبر هم می باشد. (17)

علاوه بر این شما می توانید از پوره گل کلم به جای پوره سیب زمینی به عنوان جایگزینی با پتاسیم پایین در بشقاب غذایی خود استفاده کنید. یک فنجان یا ۱۲۴ گرم از گل کلم پخته شده حاوی: (18)

  • سدیم: ۱۹ میلی گرم
  • پتاسیم: ۱۷۶ میلی گرم
  • فسفر: ۴۰ میلی گرم

2.بلوبری

بلوبری حاوی مواد مغذی زیادی بوده و یکی از بهترین منابع آنتی اکسیدانی برای مصرف است. (19)

بخصوص که بلوبری حاوی آنتی اکسیدانی به نام آنتوسیانین می‌ باشد که از شما در برابر بیماری های قلبی ، برخی سرطان ها و دیابت محافظت می کند. (20)

همچنین بلوبری یک افزودنی بی‌ نظیر به رژیم افراد کلیدی می باشد که سدیم ، فسفر و پتاسیم پایینی دارد.یک فنجان ۱۴۸ گرمی از بلوبری تازه حاوی: (21)

  • سدیم: ۱.۵ میلی گرم
  • پتاسیم: ۱۱۴ میلی گرم
  • فسفر: ۱۸ میلی گرم

3.ماهی خاردار دریایی

ماهی خاردار دریای پروتئینی با کیفیت دارد که حاوی مقدار قابل ملاحظه ای از اسید چرب امگا ۳ است. امگا ۳ به کاهش التهاب و همچنین کاهش افسردگی ، اضطراب و بیماری‌ های رویکردی کمک می‌ کند. (222324)

در حالی که تمام ماهی ها فسفر بالایی دارند اما ماهی خاردار دریایی پایین ترین مقدار را نسبت به دیگر ماهی ها دارد. با این وجود بسیار مهم است که به منظور تحت کنترل داشتن مقدار فسفر دریافتی حجم کمی از این ماهی را مصرف کنید.

۸۵ گرم از ماهی خاردار دریایی حاوی: (25)

  • سدیم: ۷۴ میلی گرم
  • پتاسیم: ۲۷۹ میلی گرم
  • فسفر: ۲۱۱ میلی گرم

4.انگور قرمز

علاوه بر این که انگور قرمز طعم لذیذی دارد برای شما مواد مغذی بسیار زیادی را فراهم می کند. انگور قرمز سرشار از ویتامین سی و آنتی اکسیدانی به نام فلاوونوئید می‌ باشد که تحقیقات انجام شده نشان می دهند باعث کاهش التهاب می شود. (26)

علاوه بر این انگور قرمز رزوراترول بالایی داشته که از فلاونوئیدها می باشد و مطالعات نشان می دهند برای سلامت قلب مفید بوده و از شما در برابر دیابت و بیماری‌ های رویکردی محافظت می‌ کند. (2728)

این میوه شیرین و دوستدار کلیه در هر فنجان (۷۵ گرم) حاوی: (29)

  • سدیم: ۱.۵ میلی گرم
  • پتاسیم: ۱۱۴ میلی گرم
  • فسفر: ۱۵ میلی گرم

5.سفیده تخم مرغ

اگرچه زرده تخم مرغ مواد مغذی بسیار زیادی دارد اما حاوی فسفر بالا بوده که باعث می شود سفیده تخم مرغ انتخاب بهتری برای افراد مبتلا به نارسایی مزمن کلیوی باشد. سفیده تخم مرغ برای شما منبعی از پروتئین با کیفیت دوستان کلیه خواهد بود.

لازم به ذکر است که سفیده تخم مرغ انتخاب فوق العاده ای برای افراد تحت دیالیز می باشد زیرا که به مقدار بالاتری از پالاتین نیاز دارند اما همچنین باید مقدار فسفر دریافتی را هم محدود کنند.

سفیده دو عدد تخم مرغ بزرگ (۶۶ گرم) حاوی: (30)

  • سدیم: ۱۱۰ میلی گرم
  • پتاسیم: ۱۰۸ میلی گرم
  • فسفر: ۱۰ میلی گرم

6.سیر

اغلب اوقات به افرادی که مشکلات کلیوی دارند توصیه می شود که مقدار سدیم موجود در رژیم غذایی خود را محدود کنند که از جمله آنها می‌ توان نمک را نام برد. سیر جایگزین خوشمزه ای برای نمک بوده که علاوه بر اضافه کردن طعم برای شام مواد مغذی نیز به همراه خواهد داشت.

سیر منبع خوبی از منگنز ، ویتامین سی  و ویتامین ب ۶ بوده و همچنین حاوی ترکیبات سولفور می باشد که خاصیت ضد التهابی دارد. هر حبه سیر حاوی: (31)

  • سدیم: ۱.۵ میلی گرم
  • پتاسیم: ۳۶ میلی گرم
  • فسفر: ۱۴ میلی گرم

7.گندم سیاه

بسیاری از غلات فسفر بالایی دارند اما گندم سیاه یک استثنای سالم است. همچنین گندم سیاه بسیار موثر بوده و برای شما مقدار خوبی از ویتامین های گروه ب ، منیزیوم ، آهن و فیبر را فراهم می‌ کند. همچنین این ماده غذایی بدون گلوتن بوده که باعث می شود انتخاب خوبی برای افرادی باشد که نسبت به گلوتن حساسیت دارند.

۸۴ گرم گندم سیاه پخته شده حاوی: (32)

  • سدیم: ۳.۵ میلی گرم
  • پتاسیم: ۷۴ میلی گرم
  • فسفر: ۵۹ میلی گرم

8.روغن زیتون

روغن زیتون یکی از سالم ترین منابع چربی بوده و فسفر ندارد و باعث می شود یک انتخاب بسیار عالی برای افراد مبتلا به بیماری های کلیوی باشد. خوشبختانه افرادی که بیماری کلیوی پیشرفته دارند و باید وزن خود را به صورت سالم حفظ کنند مواد خوراکی با کالری بالا مانند روغن زیتون مهم هستند. (33)

اکثریت چربی موجود در روغن زیتون چربی با حلقه اشباع نشده به نام اولئیک اسید می باشد که خاصیت ضد التهابی دارد. (34)

علاوه بر این چربی‌ های دارای حلقه اشباع نشده در دمای بالا پایداری خود را از دست نمی دهند به همین خاطر روغن زیتون برای پخت و پز انتخاب فوق العاده ای می باشد.

هر ۲۸ گرم از روغن زیتون حاوی: (35)

  • سدیم: ۰.۶ میلی گرم
  • پتاسیم: ۰.۳ میلی گرم
  • فسفر:۰ میلی گرم

9.بلغور

بلغور یکی از غلات باستانی بوده که جایگزین معرکه ای برای دیگر غلاتی می باشد که فسفر و پتاسیم بالایی دارند. این غله مغزی منبع خوبی از ویتامین های گروه ب ، منیزیم ، آهن و منگنز است. همچنین بلغور منبع فوق العاده ای از پروتئین گیاهی بوده که سرشار از فیبر خوراکی می باشد.

هر نصف فنجان (۹۱ گرم) از بلغور حاوی: (36)

  • سدیم: ۴.۵ میلی گرم
  • پتاسیم: ۶۲ میلی گرم
  • فسفر: ۳۶ میلی گرم

10.کلم برگ

کلم برگ متعلق به خانواده سبزیجات چلیپایی می باشد که حاوی ویتامین‌ ها ، مواد معدنی و ترکیبات گیاهی قدرتمند است. همچنین کلم برگ منبع فوق العاده ای از ویتامین کا ، ویتامین سی و بسیاری از ویتامین های گروه ب نیز می باشد.

علاوه بر این کلم برگ برای شما فیبر غیرمحلول به دنبال دارد که به وسیله دفع راحت مدفوع باعث حفظ سلامت دستگاه گوارش می شود. (37)

همچنین کلمه برگ پتاسیم ، فسفر و سدیم پایینی دارد که تنها یک فنجان ۷۰ گرمی از کلم برگ حاوی: (38)

  • سدیم: ۱۳ میلی گرم
  • پتاسیم: ۱۱۹ میلی گرم
  • فسفر: ۱۸ میلی گرم

11.سینه مرغ بدون پوست

اگرچه برخی افرادی که مشکل کلیوی دارند باید مقدار پایینی از پروتئین دریافت کنند اما تامین مقدار کافی از پروتئین با کیفیت برای سلامتی ضروری است. سینه مرغ بدون پوست حاوی فسفر پتاسیم و سدیم پایین تری نسبت به مرغ با پوست می باشد.

۸۴ گرم سینه مرغ بدون پوست حاوی: (39)

  • سدیم: ۶۳ میلی گرم
  • پتاسیم: ۲۱۶ میلی گرم
  • فسفر: ۱۹۲ میلی گرم

12.فلفل دلمه ای

مقدار قابل ملاحظه ای از مواد مغذی و همچنین پتاسیم پایینی بر خلاف دیگر سبزیجات می باشد. این فلفل دلمه های رنگارنگ حاوی مقدار قابل ملاحظه ای از آنتی اکسیدان های قدرتمند ویتامین سی هستند.در حقیقت یک فلفل دلمه ای قرمز رنگ کوچک (۷۴ گرم) ۵۸ درصد از نیاز روزانه شما به ویتامین سی را تامین می‌ کند.

همچنین فلفل دلمه ای حاوی مقدار بالایی از ویتامین آ بوده که برای تقویت سیستم ایمنی بدن افرادی که بیماری کلیوی دارند مهم است. (40)

یک فلفل دلمه ای رنگ قرمز رنگ کوچک حاوی: (41)

  • سدیم: ۳ میلی گرم
  • پتاسیم: ۱۵۶ میلی گرم
  • فسفر: ۱۹ میلی گرم

13.پیاز

پیاز یک افزودنی فوق العاده و بدون سدیم برای بشقاب غذایی افراد مبتلا به نارسایی کلیه می باشد. کاهش مصرف نمک برای بسیاری از بیماران کار سختی است به همین خاطر باید یک جایگزین برای آن در نظر گرفت.

علاوه بر این پیاز مقدار بالای ویتامین سی ، منگنز و ویتامین های گروه ب را داشته که حاوی فیبرهای پریبیوتیک می باشد. این فیبرها توسط باکتری های مفید روده تغذیه می شوند که به سلامت دستگاه گوارش کمک می کند. (42)

یک پیاز متوسط (۷۰ گرم) حاوی: (43)

  • سدیم: ۳ میلی گرم
  • پتاسیم: ۱۰۲ میلی گرم
  • فسفر: ۲۰ میلی گرم

14.آرگولا

بسیاری از سبزیجات سالم مانند اسفناج و کلم پتاسیم بالایی دارند و اضافه کردن آنها به بشقاب غذایی افراد مبتلا به نارسایی کلیه کاری سخت خواهد بود. با این حال آرگولا یکی از سبزیجات با تراکم مواد مغذی بالا می باشد که پتاسیم پایینی داشته و انتخاب خوبی برای تهیه سالاد است.

آرگولا منبع خوبی از ویتامین ها و مواد معدنی منگنز و کلسیم بوده که تمامی این ها برای سلامت استخوان مهم هستند. همچنین این ماده خوراکی حاوی نیترات می باشد که مطالعات نشان می دهند باعث پایین آمدن فشار خون شده که یک فایده مهم برای بیماران کلیوی است. (44)

یک فنجان از آرگولای خام حاوی: (45)

  • سدیم: ۶ میلی گرم
  • پتاسیم: ۷۴ میلی گرم
  • فسفر: ۱۰ میلی گرم

15.آجیل ماکادمیا

اغلب به آجیل ها فسفر بالایی داشته و برای افرادی که نارسایی کلیه دارند توصیه نمی‌ شود. با این وجود آجیل ماکادمیا انتخابی لذید برای افراد مبتلا به مشکلات کلیوی است. این آجیل فسفر بسیار پایین تری نسبت به آجیل های محبوب مانند بادام زمینی و بادام دارد.

آجیل ماکادمیا حاوی چربی‌ های سالم و ، ویتامین ‌های گروه ب ، روی ، منگنز ، مس ، آهن و منیزیوم است. در ۲۸ گرم از آجیل ماکادمیا:

  • سدیم: ۱.۴ میلی گرم
  • پتاسیم: ۱۰۳ میلی گرم
  • فسفر: ۵۳ میلی گرم

16.تربچه

ترب از سبزیجات ترد می باشد که یک افزودنی فوق العاده در رژیم افراد مبتلا به نارسایی کلیه است. به این خاطر که ترب فسفر و پتاسیم پایینی دارد و همچنین حاوی مقدار بالایی از دیگر مواد مغذی مهم می باشد. ترب منبع فوق‌ العاده‌ ای از ویتامین سی بوده که مطالعات نشان می دهند این آنتی اکسیدان به کاهش خطر بیماری های قلبی و آب مروارید کمک می کند. (4748)

علاوه بر این طعم تند این ماده خوراکی باعث می شود که یک افزودنی خوش طعم به بشقاب های با سدیم پایین باشد. نصف فنجان (۵۸ گرم) از ترب حاوی: (49)

  • سدیم: ۲۳ میلی گرم
  • پتاسیم: ۱۳۵ میلی گرم
  • فسفر: ۱۲ میلی گرم

17.شلغم

شلغم دوستدار کلیه بوده و جایگزین فوق العاده ای برای سبزیجاتی مانند سیب زمینی و کدو می باشد که پتاسیم بالایی دارند. این سبزیجات ریشه‌ ای حاوی فیبر و مواد مغذی مانند ویتامین سی ، ویتامین ب ۶ ، منگنز و کلسیم هستند.

نصف فنجان (۷۸ گرم) شلغم پخته شده حاوی: (50)

  • سدیم: ۱۲.۵ میلی گرم
  • پتاسیم: ۱۳۸ میلی گرم
  • فسفر: ۲۰ میلی گرم

18.آناناس

بسیاری از میوه های استوایی مانند پرتقال ، موز و کیوی پتاسیم بسیار بالایی دارند. خوشبختانه آناناس علاوه بر پتاسیم پایین طعم شیرینی داشته که یک جایگزین برای افراد مبتلا به بیماری های کلیوی است. علاوه بر این آناناس غنی از فیبر ، ویتامین ‌های گروه ب ، منیزیم و بروملاین می باشد که یک آنزیم برای کاهش التهاب است. (51)

یک فنجان (۱۶۵ گرم) از آناناس حاوی: (52)

  • سدیم: ۲ میلی گرم
  • پتاسیم: ۱۸۰ میلی گرم
  • فسفر: ۱۳ میلی گرم

19.کرن بری

کرن بری هم برای مجاری ادراری و هم برای کلیه ها فوایدی به دنبال دارد. این میوه کوچک حاوی A-type proanthocyanidins می باشد که از چسبیدن باکتری ها به دیواره مجاری ادراری و مثانه پیشگیری کرده و بنابراین از عفونت ها جلوگیری می کند. (5354)

این مسئله برای بیماران کلیوی بسیار مفید خواهد بود زیرا که خطر عفونت های مجاری ادراری در آنها بیشتر است. (55)

یک فنجان از کرن بری (۱۰۰ گرم) حاوی:

  • سدیم: ۲ میلی گرم
  • پتاسیم: ۸۵ میلی گرم
  • فسفر: ۱۳ میلی گرم

حرف پایانی

مواد غذایی دوستدار کلیه را در بالا آورده ایم که انتخاب های فوق العاده ای برای افراد مبتلا به بیماری های کلیه و نارسایی های کلیوی هستند. به خاطر داشته باشید که همیشه قبل از اضافه کردن این مواد خوراکی گفته شده با دکتر خود مشورت کنید تا مطمئن شوید که بهترین انتخاب ها برای رژیم شما باشند.

محدودیت های خوراکی با توجه به نوع و سطح آسیب کلیوی در افراد متفاوت خواهد بود و همچنین داروهای پزشکی و درمان های دیالیز هم در این مسئله اثر می گذارند.

ارائه شده توسط تیم دوپامین
منبع: Healthline

تنها با ذکر منبع راضی به کپی کردن مطالب سایت دوپامین فیت هستیم

اشتراک گذاری

دیدگاهتان را بنویسید

لطفاً دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید